Luật giao thông, mức phạt và tình huống vi phạm thường gặp là những kiến thức mà bất kỳ ai làm nghề vận chuyển nông sản cũng nên nắm rõ. Đội ngũ chúng tôi từng gặp một chủ xe tải nhỏ ở vùng trồng cây ăn trái. Vì muốn kịp chuyến cuối ngày, anh chất thêm vài bao hàng lên thùng xe. Kết quả là anh phải nộp khoản phạt gần bằng cả tuần lương.
Anh nghĩ chở dư một chút thì chẳng sao. Thực tế không đơn giản như vậy. Chuyện này không hiếm gặp. Vào mùa thu hoạch, nông sản cần được đưa đi nhanh để tránh hư hỏng, lịch trình bị dồn ép và nhiều xe rơi vào tình trạng quá tải. Chúng tôi đã chứng kiến cảnh tương tự ở nhiều vùng trồng khác nhau. Phần lớn xuất phát từ việc ước lượng khối lượng bằng mắt thường, chứ ít khi là cố ý vi phạm.
Tình trạng chở quá tải khi vào mùa thu hoạch
Rủi ro của việc chở quá tải không dừng ở khoản tiền phạt. Khi xe chịu tải vượt mức, hệ thống phanh suy giảm rõ rệt. Xe dễ mất lái khi xuống dốc, lốp có thể nổ và nhíp có thể gãy ngay giữa đường. Những đoạn đèo dốc hay đường đất xuống cấp ở vùng nông thôn là nơi nguy hiểm nhất. Chỉ một sự cố nhỏ cũng có thể kéo theo tai nạn nghiêm trọng.
Hàng chất quá cao hoặc chằng buộc lỏng lẻo cũng dễ rơi vãi trên đường. Một bao nông sản rơi xuống mặt đường không chỉ làm bẩn lối đi. Nó còn khiến xe phía sau phải phanh gấp, tạo nguy cơ va chạm liên hoàn. Đây là phần rủi ro mà nhiều tài xế bỏ qua, vì họ thường chỉ tính xem xe chở được bao nhiêu ki-lô-gam.
Luật giao thông và mức phạt cần nắm rõ
Theo quy định hiện hành, mức xử phạt chở quá tải thường được tính theo tỷ lệ vượt tải trọng cho phép. Xe chở vượt càng nhiều thì khoản phạt càng nặng. Không có một con số cố định áp dụng cho mọi trường hợp. Vì vậy, trước mỗi chuyến đi, bạn nên đối chiếu tải trọng với quy định đang có hiệu lực, bởi chi tiết có thể thay đổi theo từng giai đoạn.
Với những trường hợp vi phạm nghiêm trọng, xe có thể bị tạm giữ và giấy phép lái xe có thể bị tước trong một thời gian. Lúc đó, thiệt hại về thu nhập thường lớn hơn nhiều so với tiền phạt ban đầu. Xe nằm yên không chạy được, nhưng bảo hiểm, khấu hao và lương tài xế vẫn tiếp tục phát sinh.
Lỗi quá tải hiếm khi xảy ra đơn lẻ. Trong cùng một lần kiểm tra, nhiều tài xế còn bị lập biên bản thêm vì thiếu giấy tờ hoặc chằng buộc hàng không đúng cách. Tổng số tiền phải nộp vì thế có thể cao hơn dự tính rất nhiều. Chuẩn bị đầy đủ giấy tờ và kiểm tra cách chằng buộc trước khi xuất phát là việc đáng làm hơn người ta tưởng.
Lỗi vi phạm gặp nhiều nhất là chở vượt tải trọng cho phép, kéo theo phạt tiền và nguy cơ bị tước giấy phép. Thiếu giấy tờ xe và hàng hóa cũng khiến việc xử lý tại chỗ mất thêm thời gian. Còn chằng buộc không an toàn dẫn đến hàng rơi vãi và gây tai nạn cho xe phía sau.
Một hiểu nhầm khá phổ biến là coi tải trọng ghi trên giấy đăng kiểm là con số an toàn trong mọi điều kiện. Thực tế không hoàn toàn như vậy. Chiếc xe tải đã cũ, khi chạy trên đường đất hoặc đèo xuống cấp, mức tải an toàn thường thấp hơn con số trên giấy tờ. Nếu đang dùng xe tải cũ để chở nông sản, bạn nên tìm hiểu thêm về thủ tục đăng ký và đăng kiểm trong bài xe tải cũ chở nông sản: đăng ký, đăng kiểm, biển số để chủ động hơn khi làm việc với cơ quan chức năng.
Giải pháp giảm rủi ro cho đội xe vận chuyển nông sản
Chia hàng thành nhiều chuyến là cách đơn giản nhất để tránh quá tải, và đây cũng là lời khuyên chúng tôi thường đưa ra cho các thương lái. Chuyến đi có thể tốn thêm nhiên liệu, nhưng đổi lại xe không phải chịu áp lực kéo dài, hao mòn chậm hơn và tránh được khoản phạt không đáng có. Trong mùa cao điểm, nếu cần gấp, thuê thêm xe hoặc phối hợp với các đội xe trong khu vực thường hợp lý hơn nhiều so với việc chất quá tải.
Nhiều hợp tác xã đã bắt đầu quản lý lịch trình và khối lượng bằng công cụ số. Cách làm này giúp tính trước khối lượng hàng so với tải trọng từng xe, thay vì ước lượng theo cảm tính. Lịch trình được số hóa cũng giúp theo dõi số chuyến của từng phương tiện, tránh cảnh một xe chạy liên tục rồi hỏng hóc giữa đường.
Một cách khác là đặt cân tải trọng ngay tại điểm thu gom. Tài xế kiểm tra khối lượng trước khi lên đường sẽ chủ động hơn nhiều so với chỉ dựa vào kinh nghiệm. Nếu đội xe đang cần đầu tư thêm thiết bị hỗ trợ, bạn có thể tham khảo máy móc, thiết bị, phụ kiện phục vụ sản xuất và kinh doanh để chọn đúng quy mô.
Ngoài ra, nên kiểm tra định kỳ hệ thống nhíp, lốp và phanh, vì đây là các bộ phận chịu tải trực tiếp. Một khoản bảo dưỡng nhỏ hôm nay có thể giúp tránh một sự cố lớn giữa mùa vụ. Lưu lại lịch sử bảo dưỡng cũng giúp theo dõi tình trạng xe dễ hơn khi cần làm việc với cơ quan chức năng.
Kết luận
Hiểu rõ luật giao thông và mức phạt giúp nhà nông cũng như thương lái tránh bị phạt oan, đồng thời bảo đảm hàng đến nơi đúng hẹn. Nếu không nắm rõ, bạn có thể vừa mất tiền phạt, vừa lỡ tiến độ giao hàng vì xe bị giữ lại kiểm tra.
Lên kế hoạch vận chuyển hợp lý ngay từ đầu mùa vụ, kết hợp kiểm tra tải trọng và bảo dưỡng xe thường xuyên, đội xe hoàn toàn có thể hạn chế rủi ro pháp lý trong những đợt thu hoạch cao điểm.