Cứ tới gần dịp nghỉ lễ dài ngày là gara của chúng tôi lại kín lịch. Có năm, ngay chiều 29 Tết, một anh khách gọi điện báo xe chết máy giữa cao tốc, cả nhà bốn người đứng chờ cứu hộ hơn hai tiếng dưới trời lạnh. Xe của anh không hỏng gì to tát, chỉ là bình ắc quy đã yếu từ trước mà không ai để ý. Chuyện bảo dưỡng ô tô, xe máy trước kỳ nghỉ lễ dài ngày tưởng chừng đơn giản, nhưng năm nào chúng tôi cũng gặp vài trường hợp tương tự, vì mọi người mải lo sắm sửa mà quên mất chiếc xe cũng cần được kiểm tra kỹ trước khi ra đường.
Vì Sao Không Nên Chủ Quan Trước Mỗi Chuyến Đi Xa
Xe chạy hằng ngày trong phố, quãng đường ngắn, tốc độ thấp, nên nhiều lỗi nhỏ không kịp bộc lộ. Nhưng khi lên cao tốc, chạy liên tục 4-5 tiếng đồng hồ, tải trọng cả xe chất đầy hành lý, những điểm yếu đó mới lộ ra. Đó là lý do vì sao gara chúng tôi luôn khuyên khách đừng đợi có sự cố mới mang xe đi kiểm tra.
Những sự cố thường gặp khi xe không được kiểm tra kỹ trước khi khởi hành
Phổ biến nhất là nổ lốp giữa đường do lốp đã mòn gai hoặc bơm sai áp suất, đặc biệt khi xe chở nặng hơn ngày thường. Kế đến là quá nhiệt động cơ vì nước làm mát cạn hoặc két nước bám bẩn, thường xảy ra khi xe leo đèo hoặc kẹt xe kéo dài dưới nắng. Chúng tôi cũng hay gặp trường hợp phanh bị mòn má quá mức nhưng tài xế không phát hiện, vì phanh vẫn ăn khi chạy trong phố, đến lúc đổ đèo mới thấy hụt lực. Ắc quy yếu, đèn xi-nhan cháy bóng, điều hòa mất gas giữa mùa hè cũng là những lỗi vặt nhưng đủ làm hỏng cả chuyến đi nếu không xử lý trước.
Thời điểm vàng để bảo dưỡng xe: trước Tết, nghỉ lễ dài ngày, mùa du lịch cao điểm
Theo kinh nghiệm của chúng tôi, thời điểm lý tưởng để mang xe đi kiểm tra là trước ngày khởi hành khoảng một tuần, không nên để sát nút. Lý do đơn giản: nếu phát hiện hỏng hóc cần thay thế phụ tùng, gara còn kịp đặt hàng và lắp đặt, thay vì phải chạy đôn chạy đáo vào đúng cao điểm khi ai cũng mang xe đi bảo dưỡng cùng lúc. Ba mốc chúng tôi khuyên khách đặc biệt lưu tâm là trước Tết Nguyên Đán, trước các kỳ nghỉ lễ dài như 30/4-1/5, Quốc khánh, và trước mùa du lịch hè khi gia đình hay đi xa bằng ô tô riêng. Nếu chuyến đi của bạn rơi đúng vào mùa mưa bão, việc chuẩn bị còn cần kỹ hơn nữa, chúng tôi từng chia sẻ khá chi tiết trong bài kinh nghiệm bảo dưỡng ô tô an toàn trong mùa mưa bão, bạn có thể đọc thêm để chuẩn bị kỹ hơn cho những đoạn đường trơn trượt, ngập nước.
Nhiều gara, đại lý phụ tùng lớn hiện đã mở kênh đặt lịch bảo dưỡng qua website, khách chỉ cần chọn ngày giờ, loại dịch vụ cần làm là xong, không phải gọi điện chờ xác nhận như trước. Cách làm này giúp giảm tải đúng vào những ngày cao điểm, khách cũng chủ động sắp xếp thời gian hơn. Nếu bạn đang quản lý một gara hoặc cửa hàng phụ tùng và muốn xây dựng kênh đặt lịch, bán hàng online tương tự để tránh cảnh khách gọi dồn dập trước mỗi kỳ nghỉ lễ, có thể xem chi tiết dịch vụ tại đây để hình dung cách một website bán hàng chuyên nghiệp vận hành.
Checklist Bảo Dưỡng Ô Tô Trước Chuyến Đi Dài
Chúng tôi thường đưa cho khách một danh sách ngắn gọn, dễ nhớ, để tự kiểm tra sơ bộ trước khi mang xe đến gara. Danh sách này không thay thế được việc kiểm tra chuyên sâu, nhưng giúp bạn phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường.
Kiểm tra lốp, phanh, dầu nhớt, hệ thống làm mát và điều hòa
Lốp xe nên được kiểm tra cả độ mòn gai lẫn áp suất, kể cả lốp dự phòng vì nhiều người quên mất nó cũng có thể xì hơi theo thời gian. Áp suất tiêu chuẩn thường được ghi trên khung cửa xe phía tài xế, chạy quãng đường dài nên bơm đúng theo mức khuyến nghị của nhà sản xuất, không nên bơm non vì xe sẽ ăn xăng và mòn lốp không đều.
- Dầu nhớt động cơ: nếu đã đi gần 5.000-10.000 km kể từ lần thay trước, nên thay mới trước chuyến đi, không đợi đến lúc đèn báo sáng.
- Hệ thống phanh: kiểm tra độ dày má phanh, dầu phanh, tiếng kêu bất thường khi đạp.
- Nước làm mát: đảm bảo mức nước trong bình phụ nằm giữa vạch Min và Max, không dùng nước lã thay cho dung dịch làm mát chuyên dụng.
- Điều hòa: kiểm tra gas lạnh, lọc gió cabin, nhất là với xe ít dùng điều hòa trong những tháng trước đó.
Một chi tiết nhỏ mà chúng tôi hay nhắc khách là cần gạt mưa. Cao su gạt mưa sau một thời gian dài phơi nắng sẽ chai cứng, gạt không sạch nước, rất nguy hiểm nếu gặp mưa lớn trên cao tốc mà tầm nhìn bị hạn chế.
Rà soát giấy tờ xe: đăng kiểm, bảo hiểm, các loại phí còn hiệu lực
Ngoài phần kỹ thuật, giấy tờ xe cũng là thứ dễ bị bỏ quên. Chúng tôi từng gặp không ít khách đến sát ngày khởi hành mới phát hiện xe đã hết hạn đăng kiểm, phải chạy đôn đáo tìm trung tâm đăng kiểm còn nhận xe trong khi lịch đã kín vì ai cũng đi kiểm định trước Tết. Bạn nên xem lại ngày hết hạn ghi trên tem đăng kiểm dán ở kính chắn gió, đối chiếu với ngày dự kiến khởi hành và cả ngày về, vì nhiều người chỉ tính ngày đi mà quên mất ngày về cũng cần đăng kiểm còn hiệu lực.
Bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc và phí bảo trì đường bộ cũng nên kiểm tra tương tự. Nếu gia đình dự định đi xe tải nhỏ chở đồ về quê hoặc chở hàng hóa dịp lễ, thủ tục đăng ký, đăng kiểm và biển số cũng có những điểm cần lưu ý riêng, chúng tôi có bài viết khá đầy đủ về kinh nghiệm đăng ký, đăng kiểm xe tải cũ chở hàng mà bạn có thể tham khảo trước khi lên đường.
Kinh Nghiệm Chọn Và Bảo Dưỡng Xe Máy, Xe Điện Cho Cả Nhà
Không phải gia đình nào cũng đi ô tô, nhiều nhà vẫn chọn xe máy hoặc xe máy điện cho những chuyến đi ngắn về quê, đi chơi loanh quanh trong kỳ nghỉ. Xe hai bánh nhẹ hơn, dễ luồn lách, nhưng cũng dễ bị bỏ qua khâu kiểm tra vì nhiều người nghĩ xe máy đơn giản, ít hỏng vặt.
Xe máy: những bộ phận cần thay thế định kỳ để yên tâm đi xa
Với xe máy, nhông xích, dây curoa (với xe tay ga), lốp và bugi là những thứ chúng tôi luôn kiểm tra đầu tiên. Xích chùng quá mức dễ gây trượt số, tuột xích khi tăng ga đột ngột lúc vượt xe khác, rất nguy hiểm trên đường đông. Dầu nhớt xe máy cũng nên thay đúng chu kỳ, thường khoảng 1.500-2.000 km một lần với xe số, ngắn hơn một chút với xe tay ga vì động cơ hoạt động ở tốc độ cao liên tục hơn.
Khi cần thay thế phụ tùng chính hãng cho những dòng xe đời cũ, việc tra đúng mã linh kiện đôi khi khá mất thời gian, nhất là với các mẫu xe đã ngừng sản xuất. Một số cửa hàng phụ tùng hiện nay đã ứng dụng công cụ hỗ trợ tra cứu để rút ngắn công đoạn này, chúng tôi có bài phân tích riêng về cách cửa hàng phụ tùng xe máy tra mã linh kiện chính xác hơn, bạn quan tâm có thể đọc thêm để hiểu vì sao việc tra đúng mã lại quan trọng đến vậy khi mua phụ tùng thay thế.
Xe điện: cách kiểm tra pin, quãng đường di chuyển an toàn trước chuyến đi
Xe máy điện có nguyên lý vận hành khác hẳn xe xăng, nên cách kiểm tra trước chuyến đi cũng khác. Điều đầu tiên chúng tôi luôn nhắc khách là kiểm tra dung lượng pin còn lại và ước tính quãng đường thực tế xe có thể đi được, con số này thường thấp hơn thông số nhà sản xuất công bố khoảng 15-20%, tùy vào tải trọng, tốc độ và địa hình.
Nếu quãng đường di chuyển trong ngày dài hơn khả năng của một lần sạc, bạn cần lên trước phương án tìm điểm sạc dọc đường, hoặc mang theo pin dự phòng với những dòng xe có pin tháo rời được. Cũng nên kiểm tra dây sạc, ổ cắm, tránh dùng dây sạc không rõ nguồn gốc vì nguy cơ chập cháy khi sạc lâu là có thật, chúng tôi từng chứng kiến vài trường hợp dây sạc kém chất lượng bị nóng chảy vỏ nhựa chỉ sau vài lần dùng. Với xe điện đã dùng trên hai năm, dung lượng pin thường suy giảm đáng kể so với lúc mới mua, nên nếu định đi xa, tốt nhất bạn nên test thử pin ở mức tải tương tự chuyến đi thực tế trước một, hai ngày, thay vì tin hoàn toàn vào chỉ số hiển thị trên xe.
Với những ai đang tìm hiểu thêm kiến thức bảo dưỡng và lựa chọn xe phù hợp với nhu cầu gia đình, từ xe máy xăng truyền thống đến xe điện đời mới, chúng tôi vẫn khuyên nên dành thời gian đọc thêm các bài phân tích chuyên sâu trước khi quyết định mua hay nâng cấp xe, vì mỗi dòng xe có đặc tính vận hành và chi phí bảo dưỡng khác nhau khá nhiều, không phải cứ xe mới ra mắt là phù hợp với cách di chuyển của gia đình bạn.
Kết Luận
Một chiếc xe được bảo dưỡng kỹ không đảm bảo chuyến đi tuyệt đối không có sự cố, nhưng chắc chắn giảm được phần lớn rủi ro nằm trong tầm kiểm soát của bạn. Lốp còn tốt, phanh ăn chắc, giấy tờ còn hạn, pin đủ đầy, đó là những thứ hoàn toàn có thể chuẩn bị trước, thay vì để đến lúc xe nằm giữa đường mới cuống cuồng gọi cứu hộ giữa dòng xe cộ đông đúc ngày lễ.
Nếu bạn chỉ có một buổi cuối tuần trước ngày khởi hành, chúng tôi vẫn khuyên nên dành ra vài tiếng đồng hồ đưa xe đến gara quen kiểm tra tổng thể, thay vì tự đoán qua loa rồi lên đường. Chi phí bảo dưỡng trước chuyến đi thường chỉ bằng một phần rất nhỏ so với những phiền toái nếu xe gặp sự cố giữa hành trình, và đó cũng là cách đơn giản nhất để cả nhà có một kỳ nghỉ trọn vẹn, an toàn bên nhau.