Nhiều nhà nông vẫn có thói quen gặt xong là đẩy máy vào góc sân rồi khóa cửa kho. Vài tháng sau lôi ra chuẩn bị vụ mới, máy đề mãi không nổ, có chiếc còn rỉ dầu lênh láng dưới gầm. Chúng tôi đã gặp không ít trường hợp như vậy. Gốc rễ thường nằm ở một điều đơn giản: cất máy mà không chăm sóc trước. Chỉ cần bỏ ra chút công sức trước khi cất, bạn sẽ tránh được khá nhiều rắc rối về sau.
Vì sao kiến thức bảo dưỡng xe máy cày sau mùa vụ lại quan trọng
Máy cày không giống xe máy chạy hằng ngày. Sau mùa vụ, máy có thể nằm im nửa năm chờ vụ tiếp theo. Trong thời gian đó, dầu nhớt cũ vẫn nằm yên trong động cơ, bùn đất bám đầy gầm máy, còn độ ẩm thì len vào từng khe kim loại. Nếu không bảo dưỡng trước khi cất, máy dễ kẹt piston và rỉ sét trục. Hệ thống bôi trơn cũng có thể hỏng, còn các khớp cao su thì lão hóa nhanh hơn bình thường.
Khó nhất là không phải nhà nông nào cũng nắm đúng quy trình. Nhiều người quen làm theo nếp cũ, cày xong xịt rửa sơ bên ngoài cho hết bùn là xong. Nhưng vệ sinh bề mặt chỉ là phần nổi. Dầu nhớt, bugi, két nước và hệ truyền động bên trong mới quyết định máy có bền qua kỳ nghỉ dài hay không.
Chúng tôi từng gặp một hộ ở Đồng Tháp để máy cày qua Tết mà không thay dầu. Khi mở nắp máy, dầu đã đóng cặn đen kịt. Hộ đó phải thay luôn bộ lọc mới nổ lại được, và chi phí lúc ấy cao hơn nhiều so với một buổi chăm sóc đàng hoàng ngay từ đầu. Có thể hình dung máy cày nằm kho giống một kỳ nghỉ dài của xe cộ, cần được kiểm tra kỹ trước khi cất. Tinh thần này tương tự checklist bảo dưỡng xe trước một kỳ nghỉ dài ngày, và xe càng để lâu không chạy thì càng cần làm kỹ.
Các bước bảo dưỡng xe máy cày trước khi cất kho
Quy trình không quá phức tạp, nhưng bạn nên làm đủ từng bước và đừng bỏ ngang giữa chừng. Theo kinh nghiệm của chúng tôi, một buổi bảo dưỡng chuẩn cho máy cày cỡ nhỏ mất khoảng hai đến ba tiếng. Bạn có thể làm theo thứ tự dưới đây.
Bước đầu tiên là vệ sinh sạch bùn đất, cỏ rác quanh gầm, bánh xích và các khe tản nhiệt. Bùn ẩm để lâu là nguyên nhân hàng đầu gây rỉ sét khung máy. Đây cũng là bước dễ bị bỏ qua nhất, nên hãy dành thời gian cạo kỹ các góc khuất.
Tiếp theo là xả hết dầu nhớt cũ và thay dầu mới đúng loại động cơ. Máy cày mini thường dùng dầu 15W-40 theo khuyến cáo của nhà sản xuất. Dùng đúng loại giúp tránh dầu bẩn ăn mòn chi tiết bên trong khi máy đứng yên lâu ngày. Sau đó, kiểm tra lọc gió, lọc nhớt và bugi nếu máy chạy xăng, hoặc kim phun nếu máy chạy dầu. Chi tiết nào mòn hay bẩn quá mức thì nên thay luôn, đừng đợi đến mùa sau mới lo.
Cuối cùng là bơm mỡ bò vào các khớp nối và trục truyền động. Việc này ngăn khớp bị khô cứng hay kẹt sau thời gian dài không vận hành.
Những sai lầm hay gặp
Thay dầu là khâu nhiều người xem nhẹ nhất. Họ nghĩ máy không chạy thì dầu cũ không sao. Thực tế, sau một mùa cày, dầu đã lẫn nhiều tạp chất. Để lâu trong động cơ đứng yên, dầu càng dễ đóng cặn và bám vào thành xi-lanh.
Lỗi khác là bơm nhầm loại mỡ. Mỡ bò thường và mỡ chịu nước không giống nhau, vậy mà có người cứ có gì bơm nấy. Dùng sai loại, khớp nối vẫn có thể rỉ sét dù đã làm đủ các bước khác. Với máy có đề điện, ắc-quy cũng cần để ý. Nếu để bình cắm sẵn trên máy suốt mấy tháng mà không sạc, bình dễ chai và mùa sau đề không nổ.
Với phụ tùng thay thế như lọc dầu, lọc gió hay séc-măng, tìm hàng chính hãng trong nước đôi khi khó hoặc giá cao. Một số nhà nông chọn cách đặt hàng phụ tùng máy nông nghiệp qua Taobao, Quảng Châu để chủ động nguồn hàng với giá tốt hơn. Cách này chỉ nên làm khi bạn chọn được đơn vị order uy tín và đối chiếu kỹ thông số trước khi nhận hàng.
Lưu ý khi cất giữ xe máy cày trong thời gian dài
Bảo dưỡng xong chưa phải là hết việc. Chỗ cất máy cũng quan trọng không kém, và đôi khi còn quyết định máy bền hay xuống cấp nhanh hơn cả khâu bảo dưỡng.
Ưu tiên đầu tiên là chọn nơi khô ráo, có mái che. Tránh để máy ngoài trời hoặc chỗ dễ đọng nước mỗi khi mưa. Kim loại gặp ẩm liên tục, nhất là vào mùa nồm ngoài Bắc hay mùa mưa trong Nam, sẽ rỉ sét rất nhanh, có khi ăn mòn cả ốc vít và bản lề chỉ sau vài tháng. Nguyên tắc giữ xe khô ráo này cũng được nhấn mạnh trong cách bảo dưỡng xe mùa mưa bão để tránh ẩm mốc, gỉ sét.
Nếu máy có bánh hơi, nên kê gạch hoặc gỗ dưới trục để giảm tải lên lốp. Để nguyên máy đứng yên cả mấy tháng, lốp dễ bị xẹp hoặc chai cứng một bên.
Việc che phủ cũng cần cẩn thận. Hãy dùng bạt chuyên dụng loại thoáng khí thay vì trùm kín bằng ni-lông. Ni-lông bí hơi làm đọng nước ngưng tụ bên trong, vô tình khiến máy ẩm nhanh hơn cả khi không che. Che phủ đúng cách còn giúp ngăn côn trùng và chuột chui vào làm tổ trong khoang máy. Chúng tôi từng gặp trường hợp chuột cắn đứt dây cảm biến, đến mùa sau khởi động không lên, phải kiểm tra mãi mới tìm ra nguyên nhân.
Bảo dưỡng đúng cách để máy cày bền bỉ, sẵn sàng cho vụ sau
Một buổi bảo dưỡng kỹ trước khi cất kho tốn vài tiếng đồng hồ, đổi lại máy chạy bền hơn và ít hỏng vặt. Quan trọng nhất là khi vào vụ mới, máy nổ được ngay, bạn không phải mất thời gian sửa chữa giữa lúc đang gấp gáp xuống đồng. Thời gian mùa vụ vốn eo hẹp, và một chiếc máy trục trặc đúng lúc cần dùng có thể kéo lùi cả tiến độ gieo trồng.
Nếu chưa quen quy trình, bạn nên làm tuần tự: vệ sinh, thay dầu, kiểm tra phụ tùng hao mòn, rồi mới tính đến chỗ cất và cách che phủ. Làm theo đúng thứ tự như vậy, dù lần đầu tự tay bảo dưỡng, bạn cũng khó bỏ sót bước nào. Chúng tôi vẫn thường chia sẻ thêm kinh nghiệm chăm sóc xe và máy móc thực tế trên trang, bạn có thể ghé đọc thêm để chuẩn bị tốt hơn trước mỗi mùa vụ.