Máy móc, thiết bị, phụ kiện phục vụ sản xuất và kinh doanh đang trở thành khoản đầu tư mà nhiều hộ nông dân nhỏ phải tính toán kỹ mỗi mùa vụ. Trước kia, phần lớn việc đồng áng vẫn dựa vào sức người. Giờ thì nhân công thời vụ khó tìm hơn. Tiền công cũng tăng gần như đều mỗi năm. Vì vậy, nhiều chủ vườn buộc phải nhìn sang máy móc nếu muốn giữ năng suất.
Vài năm gần đây, đội ngũ chúng tôi theo dõi khá nhiều mô hình canh tác quy mô nhỏ bắt đầu chuyển hướng này. Từ những trao đổi đó, chúng tôi rút ra một số nguyên tắc chọn mua đáng để ý. Bạn không cần có diện tích lớn vẫn áp dụng được cho khu vườn của mình.
Vì sao trang trại nhỏ bắt đầu cơ giới hóa
Ở những vùng trồng lúa, rau màu hay cây ăn trái có diện tích từ vài công đến vài héc-ta, việc thuê người theo mùa ngày càng khó. Có chủ vườn phải đặt lịch trước cả tuần mới đủ người cho ngày thu hoạch. Không muốn rơi vào thế bị động như vậy, nhiều người chọn các dòng máy cỡ nhỏ, giá vừa phải, phục vụ làm đất, gieo trồng và thu hoạch.
Xu hướng này rõ nhất ở nhóm nông dân trẻ. Họ sẵn sàng chi một khoản ban đầu để đổi lấy hiệu quả lâu dài. Một chiếc máy cày mini hay hệ thống tưới nhỏ giọt có thể khiến người mua xót ví lúc đầu. Nhưng thời gian canh tác rút xuống rõ rệt. Lợi ích thể hiện rõ nhất vào các đợt cao điểm như xuống giống hay thu hoạch đồng loạt, khi nhân công khan hiếm nhất.
Bắt đầu mua sắm từ đâu là hợp lý
Với quy mô nhỏ, mua nhiều máy cùng lúc chưa chắc đã có lợi. Đội ngũ chúng tôi thường khuyên khách hàng ưu tiên những thiết bị phục vụ trực tiếp khâu làm đất và tưới tiêu. Hai công đoạn này tốn sức nhất nếu làm thủ công, nhất là vào mùa nắng nóng.
Máy làm đất cỡ nhỏ giúp xới tơi luống trong thời gian ngắn, thay vì mất cả buổi chiều cuốc từng đường. Hệ thống tưới đơn giản có cảm biến độ ẩm cũng giảm đáng kể công gánh nước mỗi ngày. Một số hộ còn kết hợp thêm dữ liệu thời tiết để chọn đúng giờ tưới, thay vì đoán theo kinh nghiệm. Nếu bạn quan tâm hướng này, có thể tham khảo công cụ dự báo thời tiết và sâu bệnh cho nhà nông để lên lịch tưới và phun thuốc đúng lúc hơn.
Khâu bảo quản sau thu hoạch dễ bị bỏ quên
Ngoài máy chính, phụ kiện phục vụ bảo quản cũng quan trọng không kém. Rau củ và trái cây sau khi hái mà bảo quản sai cách sẽ hao hụt rất nhanh. Phần hao hụt này đôi khi lớn hơn cả chi phí đầu tư máy móc ban đầu, nên không thể xem nhẹ.
Có một trang trại đội ngũ chúng tôi từng trao đổi đã đặt kho lạnh mini ngay trong vườn, kết hợp bao bì đóng gói phù hợp. Nhờ vậy, hàng giữ được độ tươi lâu hơn khi chở ra chợ hoặc giao cho thương lái. Theo lời chủ vườn, tỷ lệ hàng dập và héo phải bỏ đi giảm rõ rệt sau mỗi vụ. Nếu hướng này hợp với bạn, có thể xem thêm giải pháp kho lạnh thông minh cho nông sản mà nhiều mô hình hiện đại đang áp dụng.
Bên cạnh kho lạnh, vài phụ kiện nhỏ cũng đáng trang bị dần. Máy đóng gói cầm tay tiết kiệm thời gian khi giao số lượng lớn. Cân điện tử giúp cân đo chính xác, bớt tranh cãi với thương lái. Xe rùa vận chuyển thì giảm sức lao động khi đưa nông sản từ ruộng ra điểm tập kết. Chúng tôi khuyên mua dần theo từng giai đoạn phát triển của trang trại, đừng dồn toàn bộ vốn vào một lần.
Kết hợp thiết bị với cách quản lý sản xuất có ghi chép
Có máy tốt mới chỉ là một nửa câu chuyện. Nửa còn lại là dùng máy sao cho hiệu quả. Chúng tôi khuyến khích các hộ sản xuất giữ thói quen ghi nhật ký canh tác: ngày xuống giống, lượng phân đã bón, lần bảo trì máy gần nhất. Ghi đều tay vài tháng là đủ để thấy rõ mình đang tiêu tiền vào đâu.
Một khách hàng của chúng tôi kể rằng sau hai vụ ghi chép đều đặn, anh phát hiện chi phí sửa máy bơm chiếm tỷ lệ lớn hơn anh tưởng. Anh quyết định đổi sang loại máy bền hơn, dù giá mua ban đầu cao hơn. Đến vụ sau, anh tính ra chi phí thực tế thấp hơn hẳn cách làm cũ.
Khi trang trại mở rộng, sổ tay giấy dần trở nên bất tiện. Lúc này bạn nên cân nhắc chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp để theo dõi dữ liệu đồng bộ giữa nhiều khu canh tác. Phần mềm không nhất thiết phải phức tạp. Chỉ cần xem được tình trạng máy, lịch tưới và tiến độ thu hoạch trên một màn hình là đã đỡ phải đối chiếu thủ công mỗi tuần.
Cũng cần nhớ rằng công nghệ chỉ phát huy khi người dùng biết cách vận hành. Không ít nơi đầu tư ứng dụng công nghệ vào vận hành doanh nghiệp nông nghiệp nhưng bỏ qua khâu đào tạo, khiến máy hỏng sớm vì dùng sai cách. Vì vậy, song song với việc mua sắm, hãy dành thời gian hướng dẫn trực tiếp người vận hành.
Vài lưu ý khi bắt đầu đầu tư
- Ưu tiên thiết bị dùng được cho nhiều công đoạn, thay vì một máy chuyên biệt chỉ làm một việc.
- Tính trước chi phí bảo trì và phụ tùng thay thế. Giá mua chỉ là một phần, các khoản phát sinh về sau mới thường lớn.
- Trang bị dần theo mùa vụ để dòng tiền không bị dồn một lúc. Vay mượn quá nhiều ngay từ đầu là điều nên tránh.
- Hỏi kỹ chế độ bảo hành và nơi cung cấp phụ tùng gần khu canh tác, để khi máy hỏng không phải chờ linh kiện quá lâu.
Kết luận
Đầu tư đúng máy móc, thiết bị và phụ kiện phục vụ sản xuất và kinh doanh giúp mô hình quy mô nhỏ vận hành hiệu quả và bền hơn theo thời gian, miễn là lựa chọn bám sát thực tế canh tác của từng hộ. Chọn theo diện tích, loại cây trồng và khả năng tài chính luôn quan trọng hơn việc chạy theo số lượng hay theo phong trào.
Khi máy móc đi cùng cách quản lý có ghi chép và có kế hoạch, trang trại nhỏ hoàn toàn có thể cạnh tranh về năng suất với những mô hình lớn hơn nhiều lần. Nếu bạn đang tính nâng cấp cho vụ tới, hãy tìm hiểu nhu cầu thực tế của khu vườn trước khi quyết định. Bạn cũng có thể đọc thêm tổng quan về máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất và kinh doanh để có cái nhìn đầy đủ trước khi chốt phương án.