Buổi sáng ở Lâm Đồng, chiếc xe điện chở hàng trong trang trại báo pin còn 9%. Ổ cắm gần nhất cách đó ba cây số. Đường dây điện lưới thì chưa kéo tới khu chuồng trại. Bên mình từng gặp cảnh này nhiều lần khi tư vấn khách chọn xe cho trang trại. Xe điện chạy êm, đỡ tốn xăng, ít hỏng vặt. Nhưng sạc ở đâu khi mất điện lưới lại là chuyện nhiều người bỏ qua. Bỏ qua cho tới lúc mua xe về rồi mới cuống.
Thách Thức Khi Dùng Xe Điện Ở Khu Vực Trang Trại Xa Điện Lưới
Không ít trang trại ở Việt Nam nằm cách xa khu dân cư. Có nơi phải kéo dây điện qua vài km ruộng mới tới được chuồng trại. Ngành điện lực tính chi phí kéo lưới theo khoảng cách. Với trang trại ở vùng đồi núi, con số này có khi lên tới vài trăm triệu đồng. Nhiều chủ trang trại đành chấp nhận dùng điện yếu, chập chờn. Có nơi thậm chí chưa có điện lưới ổn định quanh năm.
Trong hoàn cảnh đó, xe điện lại là phương tiện cần sạc đều đặn mới chạy trơn tru. Một xe điện chở hàng cỡ nhỏ đi được khoảng 60-80km mỗi lần sạc đầy. Con số này tùy vào tải trọng và địa hình trang trại. Nói dễ hiểu, chạy vài vòng quanh trang trại vài chục héc-ta là gần hết pin. Nếu trang trại vận chuyển thức ăn, phân bón nhiều lượt trong ngày, xe phải sạc lại giữa ca.
Đây chính là chỗ nhiều người mua xe điện rồi mới ngã ngửa. Xe chạy êm, không mùi xăng, bảo dưỡng nhẹ hơn. Xe chạy êm hơn hẳn các dòng xe máy điện phổ biến trên thị trường hiện nay, lại ít hỏng vặt. Nhưng thiếu chỗ sạc phù hợp, xe chỉ chạy được nửa công suất. Xe phải nằm im chờ sạc. Nhiều đội vận chuyển đành quay lại dùng xe máy xăng cho chắc.
Các Giải Pháp Sạc Pin Thay Thế Khi Không Có Điện Lưới
Không có điện lưới không có nghĩa là bó tay. Bên mình đã tư vấn khá nhiều giải pháp sạc thay thế cho trang trại. Mỗi cách hợp với một kiểu địa hình và ngân sách khác nhau.
Điện mặt trời ghép trạm sạc di động — lựa chọn bền nhất
Cách chúng tôi hay đề xuất đầu tiên là ghép pin mặt trời với trạm sạc di động. Nói dễ hiểu, đây là tấm pin mặt trời gắn trên mái chuồng trại. Tấm pin hứng nắng rồi trữ điện vào bộ lưu điện cỡ lớn. Ban ngày nắng tốt, hệ thống vừa sạc pin dự trữ vừa cắm sạc trực tiếp cho xe. Một bộ thiết bị cơ bản thường gồm ba phần chính:
- Tấm pin mặt trời lắp trên mái chuồng trại hoặc khung dựng riêng
- Bộ lưu điện — ắc-quy hoặc pin lithium — trữ điện dùng ban đêm
- Trạm sạc di động đấu nối trực tiếp với xe điện
Một hệ mặt trời công suất vừa đủ, khoảng 3-5kWp, hiện giá quanh 40-70 triệu đồng. Giá còn tùy thương hiệu tấm pin và bộ lưu trữ đi kèm. Con số này nghe lớn, nhưng bù lại trang trại chủ động được nguồn điện. Không còn phụ thuộc lịch cắt điện hay khoảng cách tới lưới quốc gia. Nhược điểm là mùa mưa kéo dài, sản lượng điện giảm hẳn. Có ngày gần như không sạc được gì đáng kể.
Máy phát điện dự phòng cho những ngày thiếu nắng
Những ngày mưa dầm liên tục, tấm pin mặt trời gần như hết tác dụng. Lúc này máy phát điện dự phòng trở thành phương án chữa cháy. Bên mình từng khảo sát qua vài mẫu máy phát điện công suất lớn hay dùng ở công trình. Nhiều mẫu chạy dầu diesel, phù hợp sạc cấp tốc cho xe điện khi cần gấp.
Máy phát điện không nên chạy liên tục vì tốn nhiên liệu và ồn. Chúng tôi khuyên chỉ dùng máy phát như phương án dự phòng. Đừng biến nó thành nguồn sạc chính. Với trang trại có 2-3 xe điện chạy mỗi ngày, một máy phát khoảng 5-8kVA là đủ. Đủ để sạc bù cho một, hai xe trong lúc chờ nắng lên trở lại.
Gom lịch sạc vào những chuyến ra khu có điện
Có trang trại chọn cách đơn giản hơn. Tận dụng chuyến xe tải ra chợ hoặc kho trung chuyển ở khu có điện lưới. Tranh thủ cắm sạc luôn cho xe điện lúc đó. Cách này không tốn thêm tiền đầu tư thiết bị. Nhưng đòi hỏi phải tính lịch trình kỹ. Tránh để xe hết pin giữa chừng lúc đang cần chở hàng gấp.
Kinh Nghiệm Sử Dụng Xe Điện Hiệu Quả Trong Điều Kiện Này
Ngoài chuyện sạc ở đâu, cách dùng xe hằng ngày cũng quyết định xe có bền hay không. Đây là vài kinh nghiệm đội ngũ chúng tôi rút ra sau nhiều lần theo sát khách hàng.
Tính đường trước khi xe cạn pin giữa đồng
Anh Hùng, chủ trang trại nuôi gà ở Đồng Nai, từng để xe hết pin giữa đường. Lúc đó xe đang chở hai bao cám nặng. Xe đứng khựng giữa đồng, phải gọi người ra kéo về. Từ đó anh lập một bảng tính quãng đường cho từng tuyến trong trang trại. Bảng này ước lượng mỗi tuyến tốn bao nhiêu phần trăm pin. Tuyến nào hao pin ít thì chạy xe điện. Tuyến xa hoặc gập ghềnh vẫn dùng xe máy xăng cho chắc. Cách làm này không phức tạp. Chỉ cần đo thử vài lần, ghi lại mức pin hao sau mỗi chuyến. Vậy là có con số tương đối chính xác cho trang trại của mình.
Chăm pin đúng cách khi sạc không đều mỗi ngày
Pin xe điện cũng cần được chăm đúng cách. Nhất là khi trang trại không sạc đều đặn mỗi ngày. Nói dễ hiểu, pin lithium ngán nhất kiểu để cạn kiệt rồi mới sạc. Cũng ngán kiểu sạc đầy 100% rồi để đó cả tuần không dùng. Chúng tôi thường khuyên khách giữ mức pin trong khoảng 20-80% khi có thể. Tránh để pin về 0% qua đêm. Làm vậy, tuổi thọ pin có thể kéo dài thêm vài năm.
Nhiều trang trại giờ không chỉ chở nông sản mà còn tự bán hàng cho khách quen qua mạng. Ngoài xe cộ, có một website bán hàng được thiết kế chuyên nghiệp cũng giúp giữ khách. Chốt đơn đều đặn hơn nhiều so với chỉ đăng bài trên mạng xã hội.
Cân đối giữa xe điện và xe chạy xăng
Không phải trang trại nào cũng nên chuyển hết sang xe điện ngay. Trang trại có nhà xưởng chứa vật tư dễ cháy như rơm, thức ăn đóng bao cần lưu ý riêng. Trạm sạc và pin dự trữ nên đặt tách biệt, thoáng khí. Đúng theo các quy định an toàn phòng cháy chữa cháy áp dụng cho xưởng sản xuất nhỏ mà nhiều địa phương đang siết lại. Bỏ qua bước này, rủi ro chập cháy khi sạc pin là có thật. Nhất là với hệ thống tự đấu nối không qua thợ điện có kinh nghiệm.
Cân đối hợp lý là giữ vài xe xăng cho tuyến xa hoặc chưa có điểm sạc. Xe điện lo phần việc trong bán kính gần trạm sạc. Đầu tư dần theo từng giai đoạn vẫn an toàn hơn đổi hết một lần. Đổi hết rồi loay hoay vì thiếu hạ tầng sạc là chuyện dễ gặp.
Sạc Đúng Cách, Xe Điện Trang Trại Vẫn Chạy Bền Mỗi Ngày
Xe điện chở hàng trong trang trại không phải công nghệ xa vời. Chỉ cần chọn đúng giải pháp sạc cho điều kiện thực tế từng nơi. Kết hợp điện mặt trời làm nguồn chính, máy phát điện dự phòng cho ngày thiếu nắng. Cộng thêm lịch trình hợp lý, xe vẫn chạy đều mỗi ngày dù chưa có điện lưới ổn định.
Nếu đang cân nhắc mua xe điện cho trang trại, lời khuyên của chúng tôi là khảo sát kỹ nhu cầu sạc trước. Đừng mua xe rồi mới lo chỗ sạc. Muốn tìm hiểu thêm cách chọn và dùng xe điện sao cho bền, bạn có thể xem thêm bài viết khác của chúng tôi. Ví dụ như bài về công nghệ xe ô tô điện và những thách thức hiện nay.